Wprowadzanie przeróbek w codziennym funkcjonowaniu rzadko wygląda tak, jak przedstawiają to krótkie poradniki. Zwykle nie wystarczy podjąć jednej decyzji i konsekwentnie realizować ją przez kolejne miesiące. Na drodze pojawiają się obowiązki, zmienne samopoczucie, brak czasu, nieprzewidziane sytuacje a także wcześniejsze przyzwyczajenia, które uruchamiają się niemalże bez zastanowienia.
Dlatego pytanie, jak zmodyfikować swoje życie, warto rozpatrywać przez pryzmat konkretnych zachowań, a nie ogólnego hasła. Pomocne może być przyjrzenie się temu, jak wygląda zwyczajny dzień i w których momentach najczęściej pojawia się niezadowolenie. W pewnych przypadkach źródłem trudności jest zbyt duża liczba zobowiązań, innym razem brak wyraźnych granic między pracą a odpoczynkiem. Bywa także, że człowiek próbuje przemienić kilka sekcji jednocześnie i po niedługim czasie rezygnuje z całego planu. Takie doświadczenie pokazuje, że skala zamierzonej zmiany ma znaczenie praktyczne. Im więcej nowych zasad trzeba pamiętać dzień w dzień, tym łatwiej o sytuację, w której wcześniejsze nawyki ponownie przejmują kontrolę nad działaniem.
Właśnie nawyki są jednym z tematów na prawdę bardzo często poruszanych w ramach zagadnienia, jakim jest rozwój osobisty. Nie chodzi co więcej jedynie o osiąganie kolejnych celów. Rozwijanie własnych umiejętności może obejmować także rozpoznawanie sposobu reagowania na krytykę, poprawę organizacji obowiązków czy modyfikację podejścia do odpoczynku (zobacz także: ebook o zmianie swojego życia). Z perspektywy powszechnego funkcjonowania ważne jest sprawdzanie, czy wybrana forma de fakto pasuje do dokładnie określonej sytuacji. Przykładowo prowadzenie bardzo dokładnego harmonogramu może u jednej osoby ograniczyć chaos, a u innej powodować dodatkowe napięcie, gdy rzeczywistość na prawdę często różni się od planu. Bardzo podobnie ustalanie ambitnych celów nie za każdym razem przekłada się na regularne działanie. Czasem większą trudnością okazuje się nie samo rozpoczęcie zadania, lecz utrzymanie określonego rytmu przez dłuższy czas. Z tego względu obserwowanie własnych reakcji jest równie ważne jak wybór dokładnie sprecyzowanej techniki. Zmiana może wymagać kilku prób, korekty wcześniejszych wymagań i zaakceptowania tego, że rozwiązanie efektywne w jednej sytuacji nie musi pasować do innej.
Wśród pojęć związanych z pracą nad nawykami można spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. W współzależności od źródła może ono oznaczać pracę z przekonaniami, automatycznymi reakcjami lub utrwalonymi sposobami interpretowania różnych wydarzeń. Warto jednak oddzielić język potoczny od bardziej precyzyjnego opisu procesów zachodzących w trakcie uczenia się i kształtowania nawyków. Człowiek nie reaguje na każdą sytuację od zera. Wiele czynności projektuje na bazie wcześniejszych doświadczeń, skojarzeń i powtarzanych schematów. Jeżeli określone zachowanie przez długi okres czasu pojawiało się w podobnych okolicznościach, jego uruchomienie może stać się mniej świadome (warto sprawdzić: jak podświadomość wpływa na nasze życie). Zmiana takiego schematu wymaga najpierw zauważenia, kiedy się pojawia. W praktyce przydatne jest zwracanie sugestie na moment poprzedzający daną reakcję. O ile ktoś regularnie odkłada trudne zadania, warto sprawdzić, czy robi to po pojawieniu się konkretnej myśli, emocji albo poczucia przeciążenia. Dopiero wtedy można rozważać, jakie inne zachowanie mogłoby pojawić się w tym samym miejscu. Samo powtarzanie określonych zdań czy wyobrażeń nie powinno być demonstrowane jako uniwersalny sposób zmiany wszystkich utrwalonych schematów.
Znaczenie ma także środowisko, w którym odbywa się próba zmiany. Trudno utrzymywać nowe zachowanie, o ile codzienne warunki nieustannie sprzyjają powrotowi do starego sposobu działania. Osoba, która pragnie ograniczyć użytkowanie z telefonu podczas pracy, może mieć inne doświadczenia po wyłączeniu części powiadomień niż wówczas, gdy urządzenie stale leży obok niej. Identycznie zmiana godzin snu może być trudna do utrzymania, jeśli obowiązki zawodowe albo rodzinne regularnie przesuwają porę zakończenia dnia. W takich wypadkach sama motywacja nie wyjaśnia całego problemu. Potrzebne jest uwzględnienie warunków zewnętrznych oraz sprawdzenie, które elementy można faktycznie przemienić. Zdarza się również, że po kilku tygodniach pojawia się powrót do wcześniejszego zachowania. Zamiast traktować taki moment jako jednoznaczny dowód niepowodzenia, można potraktować go jako informację o okolicznościach, w których stary schemat wciąż jest silny. Dopiero ranking tych obserwacji z faktycznym przebiegiem dnia daje możliwość dokładniej określić, jakie zmiany są możliwe do utrzymania i które założenia wymagają ponownego sprawdzenia.
Dodatkowe informacje: podświadomość.